Psikolojik Sağlık Açısından Anne Baba Tutumları

Ailenin sağlığı ve işlevselliği, çocukların psikolojik sağlığında belirleyici önemli bir rol oynar. Dolayısıyla çocuklarda görülen çoğu psikolojik problemin ailenin işlevselliği ve anne- baba tutumları ile ilgilidir.

Ebeveynlerin psikolojik durumları, çocuklarına karşı sergiledikleri tutum ve davranışlarda kritik rol oynarlar. Örneğin, anne ya da babanın stres durumu yüksek, depresyon yada kaygı duygu durumu içinde gösterdikleri davranışlar, konuşmalar çocuklarını olumsuz olarak etkilemektedir.

Çocuklardaki olumsuz davranış probremleri, anne ve babanın yanlış tutumu ile gelişir. Dikkat eksikliği, hiperaktivite gibi bozuklukların seyrinde ebeveyn tutumlarının iyileştirici etkileri olabileceği gibi, kötülemeye ya da yeni problemlerin tetiklenmesine neden olur.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalıdır

Çocuğunuz;

  • sizi duymazdan geliyorsa
  • ‘Hayır’ cevabınızı kabul etmiyor, onu ‘evet’e çevirmek için her yolu deniyorsa
  • Her söylediğinize ‘tamam’ diyor ama hiçbir şey yapmıyorsa
  • Koyduğunuz kurallara uymuyor, bu kuralları istediği gibi esnetiyorsa
  • Sizinle sürekli inatlaşma ve pazarlık halindeyse
  • Her söylediğinize itiraz ediyor ‘yapmayacağım’ diyorsa
  • Sizden intikam almaya çalışıyorsa
  • Saldırgan ve yıkıcı davranışlar sergiliyorsa
  • Yaşına uygun sorumluluk almıyor yada yerine getirmiyorsa
  • Yalana başvurup, sizden bir şeyler gizliyorsa
  • Anne ve babasının arasındaki fikir ayrılıklarını ihlal etmek için kullanıyorsa

 Siz;

  • Çocuğunuza sözünüzü  dinletemiyor sanız
  • Yanlış davranışları durduramıyor, engel olamıyorsanız
  • Çocuğunuza ‘hayır’ diyemiyor, sınır koyamıyorsanız
  • Çocuğun her istediğini yapıyor baş etmek için çözüm bulamıyorsanız
  • Çocuğunuzun yapması gerekenleri siz yapıyorsanız
  • Öfkenize hakim olamıyor, çocuğunuza bağırmak yada vurmak zorunda kalıyorsanız
  • Aşırı taviz vermekle, sert cezalar uygulamak arasında gidip geliyorsanız
  • Eşinizle çocuk eğitimi açısından uyum içinde değilseniz, sürekli birbirinize müdahale ediyor ya da yaptığınızı eşiniz bozuyorsa

Sevgili Anne ve Babalar, çocuklarımız sahip olduğumuz en değerli varlıklardır. Çocuklarımıza her şeyden önce sevgi göstermeliyiz.

Çocuğunuzu anlamaya çalışınız. ‘Neden böyle davranıyor’ yada ‘niçin böyle konuşuyor’… lütfen bir düşünün, onunla empati kurun, onun duygularını hissederseniz davranışlarındaki farklılığı hemen gözlemleyebilirsiniz. Onları olduğu gibi kabul edin. Yanlış bir şey yapsa da sakin olup, yanlışın neden kaynaklandığını anlatın. Hepimiz hata yaparız, sizler de hata yapacaksınız bu gayet normaldir. Bu hataları bir öğrenme fırsatı olarak değerlendirin. İletişiminizde ‘ben’ dilini kullanmaya özen gösterin. Unutmayın ‘sen’ dili kırıcıdır, karşınızdaki kişiyi sizden uzaklaştırır. Suçlayıcı, azarlayıcı konuşmayın. Sosyal becerilerini geliştirin. Onlara sorumluluk verin ve yerine getirdiklerinde ufak ödüllerle teşekkür edin. Onlara yardımsever olmayı öğretin. Bir şeyleri yapabilmesi için onu sürekli motive edin. Disiplin kurallarında ve isteklerinizde tutarlı olun. Çocuğunuzu asla diğer çocuklarla kıyaslamayın. Unutmayın, her çocuk kendisi olduğu ölçüde doğru davranır. Kolay anlaşılan, detaysız, kesin yönergeler verin. Olumlu davranışları için onu kucaklayın, minik ödüller verin. Dayaktan ve fiziksel şiddetten kaçının. Ceza, gerçekten istenmeyen davranışın ardından uygulanmalıdır. Uzun vadeli tehditlerde bulunmaktan kaçının. Çocuklara bilgi aktarırken obje yada resim kullanın. Sabırlı olun, çocuk yetiştirme başından sonuna kadar bir sabır işidir, bunun öğrenilmesi gerekir.

Hepsinden önce ‘sevgi’nin geldiğini de asla unutmayın. Yeterli ilgi ve sevginizle sağlıklı çocuklar yetiştirebilirsiniz.

Psikolog, Tülay Ünlüevcek

(tunluevcek@gmail.com)